İçindekiler:
Lazer sonrası şikayetler, uygulanan yönteme ve göz yüzeyinin iyileşme biçimine göre değişebilir. Göz kuruluğu, batma, bulanık görme, ışık hassasiyeti, kamaşma ve ışıkların çevresinde halka görülmesi erken dönemde bildirilen yakınmalar arasındadır. Bu belirtilerin bir bölümü iyileşme ilerledikçe azalabilir, ancak her şikayetin kendiliğinden geçeceği varsayılmamalıdır. Artan ağrı, belirgin kızarıklık veya ani görme azalması geliştiğinde planlanan kontrol tarihi beklenmemelidir.
Lazer göz ameliyatı, miyopi, hipermetropi ve astigmatizma gibi kırma kusurlarını azaltmak amacıyla korneanın yeniden şekillendirilmesidir. Göz çizdirme olarak da bilinen bu işlemin sonucu, göz numarası, kornea yapısı, gözyaşı dengesi, uygulanan teknik ve iyileşme özelliklerinden etkilenir. İşlem, uygun hastalarda gözlük veya kontakt lens ihtiyacını azaltabilir, ancak tamamen gözlüksüz görme garanti edilemez. Bu nedenle lazer göz ameliyatı olanların yorumları, kişisel uygunluğun veya beklenen sonucun tek başına göstergesi değildir.
Lazer Göz Ameliyatı Sonrası En Sık Görülen 5 Şikayet
Lazer göz ameliyatı sonrası şikayetler çoğunlukla göz yüzeyinin iyileşmesiyle ve görme sisteminin yeni kornea şekline uyum sağlamasıyla ilişkilidir. Belirtilerin süresi ve şiddeti LASIK, PRK ve SMILE yöntemlerinde aynı olmayabilir. Ameliyat öncesinde göz kuruluğu bulunan kişilerde bazı yakınmalar daha belirgin hissedilebilir. Erken dönemde karşılaşılabilen 5 şikayet şunlardır:
- Gözlerde kuruluk, kumlanma veya yabancı cisim hissi.
- Gün içinde değişebilen bulanık veya dalgalı görme.
- Işık kaynaklarının çevresinde halka, kamaşma veya yıldız biçiminde saçılma.
- Batma, yanma, sulanma ve ışık hassasiyeti.
- Gece görüşünde ve düşük kontrastlı ortamlarda zorlanma.
Bu yakınmaların bulunması her zaman ciddi bir komplikasyon geliştiği anlamına gelmez. Buna karşılık belirtilerin giderek artması, tek gözde belirginleşmesi veya günlük yaşamı etkilemesi ayrıca değerlendirilmelidir. Kişinin kendisine reçete edilmemiş bir göz damlasını kullanması, özellikle kortizon içeren ürünlerde istenmeyen sonuçlara yol açabilir. İlaçların türü, dozu ve kullanım süresi takip eden hekimin önerisine göre belirlenmelidir.
Göz Kuruluğu Neden Ortaya Çıkar?
Lazer işlemi sırasında kornea sinirlerinin etkilenmesi, göz kırpma ve gözyaşı üretimiyle ilgili geri bildirim mekanizmasını geçici olarak değiştirebilir. Bu durum gözyaşı tabakasının dengesini bozarak batma, yanma, kumlanma ve aralıklı bulanık görmeye neden olabilir. Önceden var olan kuru göz, göz kapağındaki yağ bezlerinin işlev bozukluğu, yoğun ekran kullanımı ve klimalı ortamlar yakınmaları artırabilir. Bazı kişilerde göz yüzeyindeki tahrişe karşı refleks sulanma da görülebilir.
Kuruluk çoğu kişide göz yüzeyi iyileştikçe azalabilir, ancak herkes için geçerli kesin bir iyileşme süresi verilemez. Suni gözyaşı damlaları, göz kapağı bakımı ve gerekli görülen diğer uygulamalar muayene bulgularına göre planlanır. Daha sık damla kullanılması gereken kişilerde koruyucu madde içermeyen ürünler değerlendirilebilir. Uzun süren, şiddetlenen veya görme kalitesini etkileyen kurulukta göz yüzeyi yeniden incelenmelidir.
Gece Görüşü ve Işık Saçılması Neden Değişir?
Ameliyat sonrasında araç farlarının veya sokak lambalarının çevresinde halka, kamaşma, yıldız biçiminde saçılma ya da hayalet görüntü fark edilebilir. Göz yüzeyindeki kuruluk, korneanın iyileşmesi, kalan göz numarası, göz bebeğinin karanlıktaki genişliği ve kornea yüzeyindeki düzensizlikler bu belirtileri etkileyebilir. Yakınmalar bazı kişilerde zamanla azalırken bazı kişilerde daha uzun sürebilir. Gece araç kullananların veya düşük ışıkta hassas görme gerektiren bir işi bulunanların bu ihtiyaçlarını ameliyat öncesinde belirtmesi önemlidir.
Bulanık Görme Ne Zaman Önemlidir?
Erken dönemdeki bulanık veya dalgalı görme, göz yüzeyi kuruluğu ve korneanın iyileşmesiyle ilişkili olabilir. PRK gibi yüzey lazeri yöntemlerinde görmenin netleşmesi, LASIK'e kıyasla daha kademeli ilerleyebilir. Ancak bulanıklığın artması, önce düzelen görmenin yeniden kötüleşmesi veya beklenen toparlanmanın görülmemesi ayrıca değerlendirilmelidir. Enfeksiyon, düzensiz iyileşme, kalan göz numarası, kornea bulanıklığı veya başka bir göz hastalığı olasılığı muayenede araştırılır.
LASIK, PRK ve SMILE Sonrası İyileşme Aynı mı?
LASIK, PRK ve SMILE korneaya ulaşma ve dokuyu şekillendirme biçimleri bakımından birbirinden ayrılır. LASIK'te korneada ince bir kapakçık oluşturulur, altındaki doku lazerle şekillendirilir ve kapakçık yeniden yerine yerleştirilir. PRK'de kapakçık oluşturulmadan kornea yüzeyine lazer uygulanır. SMILE yönteminde ise kornea içinde oluşturulan lentikül adı verilen küçük doku parçası dar bir kesiden çıkarılır.
LASIK ve SMILE sonrasında görsel toparlanma bazı yüzey lazeri uygulamalarına göre daha hızlı olabilir. PRK'de dış yüzeyin yeniden iyileşmesi sırasında batma, ışık hassasiyeti ve bulanıklık daha belirgin hissedilebilir. Buna karşılık tek bir yöntemin bütün hastalar için daha güvenli veya daha uygun olduğu söylenemez. Kornea kalınlığı ve haritası, göz numarası, gözyaşı yapısı, yaş, meslek ve göze darbe alma olasılığı birlikte değerlendirilmelidir.
Lazer Göz Ameliyatı Olanların Yorumları Nasıl Değerlendirilmeli?
Lazer göz ameliyatı olanların yorumları çoğunlukla gözlük ihtiyacındaki değişim, iyileşme süresi, göz kuruluğu ve gece görüşü üzerinde yoğunlaşır. Bu deneyimler hangi konuların hastalar için önemli olabileceğini gösterse de tıbbi sonuçların kişiden kişiye değiştiği unutulmamalıdır. Olumlu bir yorum risk bulunmadığını, olumsuz bir yorum ise aynı sorunun herkeste gelişeceğini göstermez. Tedavi kararı, internet paylaşımlarından çok ayrıntılı muayene, kişisel riskler ve gerçekçi beklentiler üzerinden verilmelidir.
FDA tarafından yürütülen iki PROWL çalışmasında, ameliyat öncesinde görsel yakınması bulunmayan LASIK katılımcılarının yüzde 46'ya kadarı üçüncü ayda en az bir yeni görsel belirti bildirmiştir. Ameliyat öncesinde kuru göz belirtisi bulunmayan katılımcıların yüzde 28'e kadarı üçüncü ayda kuruluk belirtisi bildirmiştir. Buna karşılık katılımcıların yüzde 95'inden fazlası ameliyat sonrası görmesinden memnun olduğunu belirtmiş, herhangi tek bir görsel belirtinin günlük faaliyetlerde ciddi zorluk oluşturduğu katılımcı oranı yüzde 1'in altında kalmıştır. Bu veriler LASIK çalışmalarına aittir, PRK veya SMILE sonuçlarını ve tek bir kişinin yaşayacağı süreci doğrudan göstermez.
Lazer Göz Ameliyatının Nadir Komplikasyonları Nelerdir?
Lazer göz ameliyatı riskleri, uygulanan tekniğe ve kişinin göz yapısına göre değişir. Göz kuruluğu, gece görüşünde zorlanma ve kalan göz numarasının yanında enfeksiyon, düzensiz kornea iyileşmesi, kornea bulanıklığı ve yapısal zayıflama gibi daha seyrek sorunlar gelişebilir. Nadir görülmesi, bir komplikasyonun önemsiz olduğu anlamına gelmez. Belirtilerin erken fark edilmesi ve uygun şekilde değerlendirilmesi görme sağlığı açısından önem taşır.
LASIK’e Özgü Flep Komplikasyonları
LASIK'te oluşturulan kornea kapakçığına flep adı verilir. Erken dönemde gözü kuvvetli ovuşturmak veya göze darbe gelmesi flebin yer değiştirmesine neden olabilir. Flep kenarından hücrelerin alt bölgeye ilerlemesi epitelyal içe büyüme olarak adlandırılır ve bazı olgularda bulanıklık ya da yabancı cisim hissi oluşturabilir. Flep altında gelişen steril inflamasyon ise difüz lameller keratit olarak tanımlanır ve enfeksiyondan farklı bir tablodur.
Bu komplikasyonların belirtileri birbirine benzeyebileceği için yalnızca şikayetlere bakılarak ayrım yapılamaz. Artan bulanıklık, ağrı, ışık hassasiyeti ve kızarıklık göz muayenesi gerektirir. Tedavi, sorunun türüne ve şiddetine göre ilaçla takipten ek işleme kadar değişebilir. Göz damlalarının hekim değerlendirmesi olmadan başlanması veya bırakılması uygun değildir.
Kornea Haze ve Enfeksiyon
Kornea haze, özellikle PRK gibi yüzey lazerlerinden sonra iyileşme yanıtına bağlı gelişebilen kornea bulanıklığıdır. Hafif düzeyde olduğunda zamanla azalabilir, ancak belirgin haze görme kalitesini ve ışık saçılmasını etkileyebilir. Yüksek düzeltme miktarı ve UV maruziyeti gibi etkenler risk değerlendirmesinde dikkate alınır. Ameliyat sonrası verilen damlaların önerildiği biçimde kullanılması ve hekimin belirttiği süre boyunca UV korumasına dikkat edilmesi önemlidir.
Enfeksiyon seyrek görülse de hızla ilerleyebilen ve görmeyi tehdit edebilen bir komplikasyondur. Artan ağrı, yoğun kızarıklık, akıntı, ışık hassasiyeti ve görmede kötüleşme enfeksiyon dahil farklı sorunlarla ilişkili olabilir. Steril inflamasyon ile enfeksiyonun tedavisi aynı olmadığı için muayene yapılmadan ilaç değiştirilmemelidir. Göz hijyeni, reçete edilen ilaçların doğru kullanılması ve kontrol planına uyulması risk yönetiminin parçalarıdır.
Kornea Ektazisi ve Nöropatik Kornea Ağrısı
Kornea ektazisi, korneanın yapısal olarak zayıflayıp incelmesi ve öne doğru bombeleşmesidir. Artan astigmatizma, ilerleyen bulanıklık ve gece görüşünde kötüleşme gibi bulgularla ortaya çıkabilir. Keratokonus şüphesi, düzensiz kornea haritası, yetersiz doku kalınlığı ve planlanan düzeltme miktarı ameliyat öncesinde değerlendirilir. Ektazi geliştiğinde çapraz bağlama, kontakt lensler veya başka uygulamalar hastalığın düzeyine göre planlanabilir.
Nöropatik kornea ağrısı ise göz yüzeyindeki bulgularla açıklanamayacak ölçüde yanma, batma veya ağrı hissedilmesiyle seyredebilir. Kuru gözle benzer belirtiler gösterebildiğinden ayırıcı değerlendirme gerekebilir. Bu tablo seyrektir ve tanısı yalnızca internetten tarif edilen belirtilere dayanılarak konulamaz. Uzun süren veya şiddetli ağrıda göz yüzeyi, sinir kaynaklı ağrı ve diğer olası nedenler birlikte araştırılır.
Yetersiz Düzeltme, Aşırı Düzeltme ve Numaranın Geri Gelmesi
Lazerle yapılan düzeltme her zaman hedeflenen göz numarasıyla tam olarak sonuçlanmayabilir. Yetersiz düzeltmede miyopi, hipermetropi veya astigmatizmanın bir bölümü kalırken aşırı düzeltmede hedefin ötesinde bir kırma değişikliği oluşabilir. Bu durumlarda gözlük veya kontakt lens gerekebilir. Ek lazer uygulaması ancak kornea kalınlığı, kornea haritası, göz yüzeyi ve numaranın dengesi uygun bulunursa değerlendirilebilir.
Zaman içinde yeniden gözlük ihtiyacı oluşması da mümkündür. Bu değişiklik, kırma kusurunun ilerlemesi, iyileşme yanıtı veya yaşa bağlı doğal süreçlerle ilişkili olabilir. Presbiyopi nedeniyle yakın gözlüğü ihtiyacının belirginleşmesi, korneaya uygulanan lazerin etkisini kaybetmesiyle aynı durum değildir. İkinci bir işlem her hasta için uygun olmadığından seçenekler muayene bulgularına göre karşılaştırılmalıdır.
Ameliyat Öncesinde İncelenen 5 Temel Alan
Lazer ameliyatına uygunluk yalnızca gözlük numarasına göre belirlenmez. Korneanın yapısı, göz yüzeyi ve genel göz sağlığı birlikte değerlendirilir. Göz numarasının değişmeye devam etmesi işlem zamanlamasını etkileyebilir. Muayenede özellikle şu 5 alan incelenir:
- Kornea kalınlığı ve işlem sonrasında kalması beklenen doku miktarı.
- Kornea haritası ve keratokonus ya da düzensizlik bulguları.
- Göz numarasının zaman içindeki değişimi ve kırma kusurunun düzeyi.
- Gözyaşı tabakası, göz kapağı kenarı ve göz yüzeyinin durumu.
- Retina, göz içi basıncı ve görmeyi etkileyebilecek diğer göz hastalıkları.
Gebelik, emzirme, kullanılan ilaçlar ve iyileşmeyi etkileyebilecek sistemik hastalıklar da kişisel değerlendirmeye dahil edilir. Ameliyat öncesinde belirgin göz kuruluğu veya göz kapağı hastalığı saptanırsa önce bu sorunların kontrol altına alınması gerekebilir. Kornea ölçümlerinin uygun olmaması durumunda lazer dışındaki seçenekler değerlendirilebilir. Amaç belirli bir yöntemi uygulamak değil, kişinin göz yapısına uygun ve kabul edilebilir risk düzeyindeki seçeneği belirlemektir.
Komplikasyon Riski Nasıl Azaltılır?
Komplikasyon riski tamamen ortadan kaldırılamaz, ancak uygun hasta seçimi ve düzenli takip riski azaltmaya yardımcı olur. Reçete edilen antibiyotik, kortizon veya nemlendirici damlalar yalnızca belirtilen sıklıkta ve sürede kullanılmalıdır. Gözleri ovuşturmamak, elleri temiz tutmak ve havuz, deniz, makyaj, temas sporu ile tozlu ortamlar için verilen süre kısıtlamalarına uymak önemlidir. Araç kullanma, işe dönüş ve ekran kullanımı kişinin görsel toparlanmasına ve uygulanan yönteme göre planlanmalıdır.
Kontroller yalnızca görme derecesini ölçmek için yapılmaz. Kornea yüzeyi, gözyaşı dengesi, göz içi basıncı ve iyileşme bulguları da değerlendirilir. Şikayetlerin kontrol tarihinden önce artması halinde beklemek yerine sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir. Başka bir kişiye önerilen damlanın kullanılması veya ilaç dozunun kişisel kararla değiştirilmesi uygun değildir.
Hangi Belirtiler Gecikmeden Değerlendirilmelidir?
Ameliyat sonrasındaki hafif batma, sulanma ve görme dalgalanmaları iyileşme döneminde görülebilir. Ancak şiddetli veya giderek artan ağrı, belirgin kızarıklık, akıntı, ani görme azalması ve yoğun ışık hassasiyeti gecikmeden değerlendirilmelidir. Işık çakmaları, görüş alanında perde hissi veya aniden artan uçuşan cisimler de aynı gün göz muayenesi gerektirebilir. Belirtilerin nedeni enfeksiyon, retina sorunu, kornea iyileşme bozukluğu veya başka bir durum olabileceğinden tanı muayene ile konulmalıdır.
