İçindekiler:
Katarakt ameliyatı olanların yorumları çoğunlukla görme netliği, renklerin algılanması, ameliyat sonrası gözlük ihtiyacı ve iyileşme dönemindeki şikayetler üzerinde yoğunlaşır. Katarakt ameliyatında bulanıklaşan doğal göz merceği çıkarılır ve yerine yapay bir göz içi mercek yerleştirilir. Ameliyatın sonucu yalnızca cerrahi işleme değil, retina ve korneanın durumuna, göz içi mercek seçimine ve eşlik eden göz hastalıklarına da bağlıdır. Bu nedenle kişisel deneyimler, başka bir hastada elde edilecek sonucu veya iyileşme süresini tek başına göstermez.
Katarakt ameliyatından sonra batma, sulanma, hafif kızarıklık, ışık hassasiyeti ve geçici bulanık görme ortaya çıkabilir. Bu yakınmaların bir bölümü iyileşme döneminde görülebilir, ancak her şikayetin normal kabul edilmesi doğru değildir. Şiddetli ağrı, artan kızarıklık, ani görme azalması veya görüş alanında perde hissi geliştiğinde planlanan kontrol tarihi beklenmemelidir. Ameliyat sonrası değerlendirme, belirtilerin şiddeti ve göz muayenesindeki bulgular birlikte dikkate alınarak yapılır.
Katarakt Ameliyatı Olanların Yorumları Neyi Gösterir?
Katarakt ameliyatı olanların yorumları, hastaların hangi konularda beklenti oluşturduğunu ve iyileşme döneminde hangi değişiklikleri fark edebildiğini anlamaya yardımcı olabilir. Bazı kişiler renkleri daha canlı veya ortamı daha aydınlık algıladığını belirtirken bazı kişilerde görme ilk günlerde bulanık olabilir. Gözlük kullanımı, ışıkların çevresinde halka görülmesi ve iki göz arasındaki görme farkı da yorumlarda sık karşılaşılan konulardır. Bununla birlikte olumlu veya olumsuz bir deneyim, ameliyatın herkes için aynı şekilde sonuçlanacağını göstermez.
National Eye Institute verilerine göre katarakt ameliyatı geçiren yaklaşık her 10 kişiden 9'unda görme düzeyinde iyileşme görülür. Bu oran, her hastanın gözlüksüz veya kusursuz göreceği anlamına gelmez. Kornea hastalıkları, sarı nokta hastalığı, diyabetik retina değişiklikleri, glokom ve görme siniri sorunları ameliyat sonrası görme kapasitesini etkileyebilir. Tedavi kararı ve beklenti yönetimi, internet yorumlarından çok ayrıntılı göz muayenesine dayanmalıdır.
Katarakt Ameliyatından Sonra En Sık Görülen 6 Şikayet
Katarakt ameliyatından sonra ne gibi şikayetler olur sorusunun yanıtı, uygulanan cerrahi yönteme ve kişinin göz yapısına göre değişebilir. Ameliyat sonrasındaki ilk dönemde hafif yakınmalar görülebilir ve bunların bir bölümü zamanla azalabilir. Belirtilerin giderek artması veya önce düzelen görmenin yeniden kötüleşmesi ayrıca değerlendirilmelidir. İyileşme döneminde bildirilebilen 6 şikayet şunlardır:
- Bulanık, buğulu veya dalgalı görme.
- Gözde batma, yanma veya yabancı cisim hissi.
- Hafif kızarıklık, sulanma veya göz kapağında şişlik.
- Işığa karşı hassasiyet ve kamaşma.
- Işık kaynaklarının çevresinde halka veya parıltı görülmesi.
- Ameliyat sonrasında gözlük ihtiyacının devam etmesi.
Bu belirtiler aynı kişide birlikte görülebilir ve her birinin nedeni farklı olabilir. Örneğin bulanıklık kornea ödemiyle ilişkiliyken, dalgalı görme göz yüzeyi kuruluğundan kaynaklanabilir. Işıkların çevresindeki halkalar göz içi merceğin optik yapısı, göz bebeği genişliği veya kalan göz numarasıyla bağlantılı olabilir. Şikayetlerin nedeni yalnızca belirtilere bakılarak kesinleştirilemez.
Bulanık Görme Neden Olur?
Ameliyat sonrasında görmenin hemen tamamen netleşmesi her hastada beklenmez. Göz bebeğini büyütmek için kullanılan damlalar, korneadaki geçici ödem ve göz yüzeyindeki düzensizlik ilk saatlerde veya günlerde bulanıklığa yol açabilir. Kornea ödemi azaldıkça görme daha net hale gelebilir, ancak iyileşme hızı kişiden kişiye değişir. Kornea endotel hücrelerinin az olduğu veya ameliyatın daha uzun sürdüğü bazı gözlerde ödemin gerilemesi daha uzun sürebilir.
Bulanıklığın devam etmesi her zaman korneayla ilişkili değildir. Retina merkezinde sıvı birikmesiyle gelişen kistoid makula ödemi, kalan göz numarası, göz içi merceğin konumu veya önceden bulunan retina hastalıkları görme netliğini etkileyebilir. İlk dönemde azalan görmenin daha sonra yeniden kötüleşmesi de ayrıca incelenmelidir. Ani veya belirgin görme kaybında kontrol tarihinin beklenmemesi önemlidir.
Batma, Kuruluk ve Sulanma Neden Görülür?
Katarakt ameliyatında korneada küçük kesiler oluşturulması ve işlem sırasında göz yüzeyinin açık kalması, gözyaşı tabakasını geçici olarak etkileyebilir. Bu nedenle batma, yanma, kumlanma ve yabancı cisim hissi ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde kuruluğa tepki olarak sulanma da görülebilir. Ameliyat öncesinde kuru göz veya göz kapağı kenarı hastalığı bulunan kişilerde yakınmalar daha belirgin olabilir.
Suni gözyaşı damlaları ve gerekli görülen göz kapağı bakımı muayene bulgularına göre planlanır. Her damlanın içeriği aynı olmadığı için başka bir kişiye önerilen ürünün kullanılması uygun değildir. Kortizon veya antibiyotik içeren damlaların sıklığı ve kullanım süresi kişisel kararla değiştirilmemelidir. Uzun süren kurulukta gözyaşı tabakası, kornea yüzeyi ve göz kapağındaki yağ bezleri yeniden değerlendirilebilir.
Kızarıklık ve Göz Kapağı Şişliği Normal mi?
Ameliyat sonrasında hafif kızarıklık veya gözün beyaz kısmında sınırlı bir kanama alanı görülebilir. Göz kapağındaki hafif şişlik, kullanılan damlalar, göz kapağını açık tutan araçlar veya dokuların işleme verdiği yanıtla ilişkili olabilir. Bu bulguların zaman içinde azalması beklenir, ancak herkes için kesin bir süre verilemez. Kızarıklığın artması, şişliğe ağrı veya akıntının eşlik etmesi normal iyileşme bulgusu olarak kabul edilmemelidir.
Gözün beyaz kısmındaki yüzeysel kanama çoğunlukla görmeyi etkilemez. Buna karşılık göz içi kanama, enfeksiyon veya basınç artışı yalnızca dışarıdan bakılarak ayırt edilemez. Göz çevresine hekim önerisi olmadan bitkisel karışım, krem veya kompres uygulanmamalıdır. Belirgin şişlik ve görme değişikliği birlikteyse göz muayenesi gerekir.
Işık Hassasiyeti, Haleler ve Parlama Neden Olur?
Yeni göz içi mercek, ışığı kataraktlı doğal mercekten farklı biçimde iletir. Bu değişiklik ilk dönemde ışıkların daha parlak algılanmasına, geceleri halka veya kamaşma görülmesine neden olabilir. Göz yüzeyi kuruluğu, kalan astigmatizma, göz bebeği büyüklüğü ve göz içi merceğin konumu da şikayetleri etkileyebilir. Güneş gözlüğü kullanımı dış ortamda rahatlık sağlayabilir, ancak devam eden veya artan belirtilerin nedenini ortadan kaldırmaz.
Multifokal veya trifokal göz içi merceklerde ışık birden fazla odak noktasına dağıtıldığı için halka ve kamaşma gibi disfotopsi yakınmaları daha belirgin olabilir. Beyin zamanla yeni görüntüye uyum sağlayabilir, fakat her hastada belirtilerin tamamen kaybolacağı garanti edilemez. Gece sık araç kullananların ve düşük ışıkta ayrıntılı görme gerektiren işi bulunanların bu ihtiyaçlarını ameliyat öncesinde belirtmesi önemlidir. Günlük yaşamı veya sürüş güvenliğini etkileyen görsel yakınmalar kontrol muayenesinde değerlendirilmelidir.
Katarakt Ameliyatından Sonra Gözlük Gerekir mi?
Katarakt ameliyatının temel amacı bulanık doğal merceği çıkararak görmeyi iyileştirmektir. Ameliyattan sonra gözlük gerekip gerekmeyeceği, seçilen göz içi merceğe, hedeflenen göz numarasına, astigmatizmaya ve gözün iyileşme biçimine bağlıdır. Tamamen gözlüksüz görme her mercek türünde ve her mesafede garanti edilemez. Ameliyat sonrasında küçük bir miyopi, hipermetropi veya astigmatizma kalabilir.
Tek odaklı mercekler çoğunlukla belirli bir mesafeye odaklanacak şekilde planlanır. Uzağa odaklanan tek odaklı mercek sonrasında yakın okuma için gözlük gerekebilir. Torik mercekler uygun hastalarda korneal astigmatizmayı azaltmak amacıyla değerlendirilebilir, ancak gözlük ihtiyacını kesin olarak ortadan kaldırmaz. Multifokal veya trifokal mercekler farklı mesafelerde gözlük bağımlılığını azaltmayı hedeflerken gece haleleri, kamaşma ve kontrast hassasiyetinde değişiklik gibi optik etkiler oluşturabilir.
İki gözün farklı mesafelere ayarlanması anlamına gelen monovizyon da bazı kişilerde değerlendirilebilir. Bu yöntem derinlik algısı ve görsel konfor açısından herkes için uygun olmayabilir. Mercek seçimi yalnızca gözlük kullanmama isteğine göre yapılmamalıdır. Retina ve korneanın durumu, meslek, günlük görme ihtiyaçları ve olası optik yan etkiler birlikte karşılaştırılmalıdır.
Katarakt Ameliyatından Sonra Katarakt Tekrarlar mı?
Ameliyatta çıkarılan doğal mercek yeniden oluşmadığı için aynı mercekte katarakt tekrarlamaz. Ancak yapay merceği taşıyan arka kapsül zaman içinde saydamlığını kaybedebilir. Arka kapsül kesifleşmesi olarak adlandırılan bu durum, halk arasında ikincil katarakt şeklinde bilinir. Haftalar, aylar veya yıllar sonra görmenin yeniden puslanmasına, kamaşmaya ya da kontrast kaybına neden olabilir.
National Eye Institute, katarakt ameliyatı geçiren her 5 kişiden 2'sine kadarında arka kapsül kesifleşmesi gelişebileceğini belirtmektedir. Bu oran kullanılan merceğe, yaşa, takip süresine ve kişisel özelliklere göre değişebilir. Görmeyi etkileyen kesifleşmede YAG lazer kapsülotomi uygulanarak bulanıklaşan kapsülde görme eksenini açan bir pencere oluşturulabilir. İşlem her bulanıklıkta otomatik olarak uygulanmaz, gereklilik muayene bulgularına göre belirlenir ve olası riskler işlem öncesinde değerlendirilir.
Katarakt Ameliyatının Nadir Komplikasyonları Nelerdir?
Katarakt ameliyatından sonra ciddi komplikasyonlar seyrek görülse de risk tamamen sıfır değildir. Göz içi enfeksiyonu, retina dekolmanı, kistoid makula ödemi, göz içi basınç değişiklikleri, korneada kalıcı ödem ve göz içi merceğin yer değiştirmesi olası sorunlar arasındadır. Her komplikasyonun ortaya çıkış zamanı ve belirtisi aynı değildir. Bu nedenle ameliyat sonrası takip yalnızca görme derecesini ölçmek için yapılmaz.
Göz İçi Enfeksiyonu
Endoftalmi, ameliyat sonrasında gelişebilen ve görmeyi tehdit edebilen göz içi enfeksiyonudur. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki 8.542.838 katarakt ameliyatını inceleyen IRIS Registry araştırmasında ilk 30 gün içinde gelişen akut endoftalmi oranı yüzde 0,04 olarak bildirilmiştir. Bu oran enfeksiyonun seyrek olduğunu gösterir, ancak bireysel risk ameliyatın özelliklerine ve eşlik eden durumlara göre değişebilir. Artan ağrı, yoğun kızarıklık, ışık hassasiyeti ve ani görme azalması geliştiğinde acil göz muayenesi gerekir.
Retina, Makula ve Göz İçi Basıncı Sorunları
Kistoid makula ödemi, retinanın merkezindeki makula bölgesinde sıvı birikmesiyle görmenin bulanıklaşmasına veya eğri algılanmasına neden olabilir. Retina yırtığı veya dekolmanı, ışık çakmaları, aniden artan uçuşan cisimler ve görüş alanında perde benzeri gölgeyle belirti verebilir. Göz içi basıncı ameliyat sonrasında geçici veya daha uzun süreli yükselebilir ve bazı kişilerde ağrı, baş ağrısı ya da bulanık görme oluşturabilir. Bu sorunların ayrımı göz dibi muayenesi, göz içi basınç ölçümü ve gerekli görülen görüntülemelerle yapılır.
Göz İçi Merceğin Yer Değiştirmesi
Göz içine yerleştirilen mercek nadiren merkezden kayabilir veya onu taşıyan kapsül sistemiyle birlikte yer değiştirebilir. Bu durum bulanık görme, tek gözle çift görme, mercek kenarının fark edilmesi veya görmede ani değişiklik şeklinde ortaya çıkabilir. Hafif ve görmeyi etkilemeyen kaymalar izlenebilirken belirgin yer değişikliğinde cerrahi düzeltme gerekebilir. Uygulanacak yaklaşım merceğin konumuna, kapsül desteğine ve retina dahil diğer göz yapılarının durumuna göre belirlenir.
İyileşme Döneminde Nelere Dikkat Edilmeli?
Ameliyat sonrasında reçete edilen damlalar belirtilen sıklıkta ve sürede kullanılmalıdır. Gözü ovuşturmamak, damla uygulamadan önce elleri yıkamak ve koruyucu göz kalkanını önerilen süre boyunca kullanmak önemlidir. Su, makyaj, havuz, deniz, ağır kaldırma ve sporla ilgili kısıtlamalar uygulanan işleme ve kişisel iyileşmeye göre değişebilir. Araç kullanmaya ancak görme yeterli düzeye ulaştığında ve hekim uygun gördüğünde başlanmalıdır.
Kontrollerde kornea, göz içi basıncı, göz içi merceğin konumu ve retina değerlendirilebilir. İlaçların erken bırakılması veya başka bir hastaya verilen damlanın kullanılması uygun değildir. Hafif şikayetlerin beklenenden uzun sürmesi de kontrol gerektirebilir. Muayene planı, eşlik eden hastalıklara ve ameliyat sırasında saptanan bulgulara göre kişiselleştirilir.
Hangi Belirtiler Gecikmeden Değerlendirilmelidir?
Şiddetli veya giderek artan ağrı, belirgin kızarıklık, akıntı ve ani görme azalması aynı gün değerlendirme gerektirir. Işık çakmaları, aniden artan uçuşan cisimler veya görüş alanında koyu bir perde oluşması retina yırtığı ya da dekolmanıyla ilişkili olabilir. Yoğun ışık hassasiyeti, bulantıyla birlikte göz ağrısı veya göz içi merceğin kaydığı hissi de göz ardı edilmemelidir. Bu belirtilerin nedeninin yalnızca internetten veya telefonla kesinleştirilmesi mümkün değildir.
